Van zonnepanelen en een slimme thuisbatterij tot een warmtepomp en elektrische auto: steeds meer apparaten in huis kunnen reageren op energieprijzen, zonne-opwek en het moment waarop je energie nodig hebt. Hoe ziet dat er op een gewone dag uit?
Een moderne, volledig elektrische woning wekt zelf energie op, gebruikt die energie en kan stroom opslaan voor een later moment. Met een dynamisch energiecontract en een energiemanagementsysteem (EMS) kunnen verschillende apparaten slim worden aangestuurd. Meer informatie over slimme energieopslag en energiesturing is te vinden in de kennisbank van Domogo.
Om te zien wat dat in de praktijk betekent, volgen we dezelfde woning tijdens een zomerdag en een winterdag.
Een zomerdag: de zon bepaalt het ritme
De dag begint rustig. De zonnepanelen produceren in de vroege ochtend nog weinig, terwijl de woning wel elektriciteit gebruikt voor verlichting, huishoudelijke apparaten en het ontbijt. De warmtepomp hoeft op een warme zomerdag nauwelijks te verwarmen, maar kan wel voor warm tapwater zorgen.
Vanaf de ochtend loopt de zonne-opwek snel op. Rond het middaguur produceren de zonnepanelen meer elektriciteit dan de woning nodig heeft. Een deel wordt direct gebruikt en het overschot kan naar de thuisbatterij.
Het EMS houdt bij hoeveel de zonnepanelen produceren, hoeveel energie de woning gebruikt en hoeveel ruimte er nog in de batterij is. Ook de verwachte zonne-opwek, het energieverbruik en de stroomprijs kunnen worden meegenomen in de aansturing en het bepalen van de strategie voor de avond.
De elektrische auto wacht op een gunstig moment
Staat de elektrische auto thuis, dan hoeft die niet automatisch te beginnen met laden zodra de stekker erin gaat. Bij een dynamische energieleverancier, zoals Frank Energie of NextEnergy, geef je aan wanneer de auto weer klaar moet zijn. Slim Laden plant het laden binnen die periode op gunstige momenten, waarbij onder meer naar de stroomprijs wordt gekeken.
Op een zonnige dag kan de auto overdag laden wanneer de zonnepanelen veel produceren. Op andere momenten kan een goedkoop moment op de energiemarkt aantrekkelijker zijn.
De warmtepomp kan vooruitdenken
Ook een full-electric warmtepomp heeft enige flexibiliteit. Een goed geïsoleerd huis houdt warmte enige tijd vast en een voorraadvat kan warm water opslaan.
Frank Energie gebruikt hiervoor Slim Verwarmen. De warmtepomp kan iets eerder of later worden aangestuurd wanneer de energiemarkt daar aanleiding toe geeft. De gebruiker bepaalt hoeveel ruimte er voor de aansturing is.
Op een zonnige middag kan de woning beschikbare zonnestroom gebruiken om warm water te produceren. De thuisbatterij kan het resterende overschot opslaan.
Tegen het einde van de middag neemt de zonne-opwek af. De auto is geladen, het warme water staat klaar en de batterij heeft energie opgeslagen. In de avond kan die energie worden gebruikt voor verlichting, koken, televisie en andere apparaten.
Een winterdag: weinig zon, andere keuzes
In de winter ziet het energieprofiel van dezelfde woning er anders uit. De zonnepanelen produceren minder, terwijl de warmtepomp juist meer elektriciteit vraagt. Ook de elektrische auto moet worden geladen en het normale energieverbruik in huis gaat door.
Op donkere dagen is er weinig zonne-energie beschikbaar. De slimme thuisbatterij kan op gunstige momenten stroom van het net opslaan en deze later beschikbaar maken. Het EMS stemt de laadmomenten af op de stroomprijzen en het verwachte energieverbruik. Zo kan de batterij energie bufferen voor momenten waarop de woning meer elektriciteit nodig heeft of de stroomprijs hoger ligt.
De warmtepomp kan op haar beurt worden aangestuurd op momenten waarop elektriciteit goedkoper is. Zo verschuift een deel van het energiegebruik naar gunstigere momenten, terwijl het comfort in huis behouden blijft.
De thuisbatterij kijkt naar de energieprijs
Met een dynamisch energiecontract kan het EMS van de batterij rekening houden met de actuele stroomprijs. De batterij kan op gunstige momenten stroom opslaan en deze later gebruiken wanneer de prijs hoger ligt.
Het EMS kijkt daarbij ook naar het verwachte energieverbruik en de beschikbare zonne-energie. Zo kan de batterij gedurende de dag verschillende keuzes maken: zonnestroom opslaan, stroom van het net laden of energie beschikbaar houden voor een later moment.
Blijft er na het eigen gebruik en het laden van de batterij zonnestroom over, dan kan die worden teruggeleverd aan het elektriciteitsnet. De manier waarop dat gebeurt, hangt af van de gekozen strategie en de mogelijkheden van het systeem.
Bij Zelfconsumptie Plus ligt de nadruk meer op het eigen energiegebruik. De strategie kijkt onder andere naar het verwachte energieverbruik en de verwachte opbrengst van de zonnepanelen. Deze voorspellingen worden gedurende de dag bijgewerkt.
NextEnergy biedt eveneens verschillende aansturingsmodi voor thuisbatterijen, waaronder strategieën voor eigen verbruik, laden op basis van EPEX-prijzen en handelen op de energiemarkt.
Een thuisbatterij kan dus verschillende functies hebben. De ene woning richt zich vooral op meer eigen gebruik van zonnestroom, terwijl bij een andere prijssturing en flexibiliteit een grotere rol spelen.
De warmtepomp in de winter
Op een koude winterdag is de warmtepomp een van de grootste energieverbruikers in huis. Met een slimme verwarmstrategie van de energieleverancier kan de warmtepomp iets eerder of later inschakelen. Het energiegebruik kan zo worden verplaatst naar gunstigere momenten, zonder dat dit ten koste hoeft te gaan van het comfort.
En de auto?
Ook in de winter hoeft de elektrische auto niet automatisch te laden zodra hij wordt aangesloten. Een slimme laadstrategie kan binnen de gewenste vertrektijd zoeken naar gunstige momenten.
Dat helpt om het energiegebruik te spreiden. Als de auto, warmtepomp en andere grote verbruikers allemaal tegelijk maximaal vermogen vragen, ontstaat immers een flinke piek.
Eén woning, één slim energiesysteem
Op papier heeft deze woning verschillende energiegebruikers en -bronnen: zonnepanelen, een thuisbatterij, een warmtepomp, een elektrische auto en het elektriciteitsnet. In de praktijk kunnen deze steeds meer als één energiesysteem functioneren. Het EMS houdt rekening met de beschikbare zonne-energie, het verwachte energieverbruik, de batterijstatus, de stroomprijs en bijvoorbeeld het moment waarop de auto weer nodig is. Zo kunnen apparaten op verschillende momenten energie gebruiken, opslaan of hun verbruik verschuiven.
Frank Energie laat bijvoorbeeld zien dat Slim Laden, Slim Verwarmen en Slim Stroom Handelen naast elkaar kunnen functioneren, waarbij iedere dienst het betreffende apparaat aanstuurt. Ook NextEnergy biedt mogelijkheden om een thuisbatterij, laadpaal en warmtepomp slim in te zetten als flexibele onderdelen van het energiesysteem.
De woning wordt een actief energiesysteem
Een moderne, slimme woning verandert van een plek die vooral energie verbruikt in een systeem dat energie kan opwekken, gebruiken, opslaan en het gebruik ervan in de tijd kan verschuiven. Zonnepanelen leveren energie, de thuisbatterij kan die bewaren, de warmtepomp kan haar verbruik deels verschuiven en de elektrische auto kan wachten op een gunstig laadmoment.
Voor de bewoner hoeft dat nauwelijks zichtbaar te zijn. De auto is geladen, het huis is warm en de batterij heeft energie beschikbaar wanneer dat nodig is.
Een slimme woning draait niet alleen om hoeveel energie je opwekt, maar vooral om wat je ermee doet en wanneer je die energie gebruikt.
Over de auteur
Meint Schepers is verduurzamingsadviseur bij Domogo en schrijft over thuisbatterijen, energieopslag en slimme energiesturing. Hij vertaalt ontwikkelingen in de energiemarkt naar begrijpelijke en praktische informatie.
